دین در فدراسیون روسیه: آیین مسیحیت ارتدوکس

Религия в Российской Федерации: православное христианство

Редакционная коллегия

В статье представляется православное христианство как основная религиозная традиция России и объясняются его культурные особенности. Кратко показывается исторический путь развития православия на русских землях и его формирование как духовного основания государства и общества. Представлены основные элементы вероучения, структура церкви и роль духовенства — епископов, священников, монахов, а также мирян. Особое внимание уделяется семи таинствам, таким как крещение, евхаристия, исповедь, брак и священный сан. Православие показано как глубоко литургическая традиция, где большое значение имеют обряды, церковная символика, иконы и использование материальных элементов, создающих особую духовную атмосферу. Статья также подчеркивает значимость личного духовного опыта, проявляющегося через причастие благодати и стремление к единению с Богом.

تحریریه

دولت و مذهب

ارائه آمار دقیق در مورد وابستگی‌های مذهبی در روسیه دشوار است، زیرا سرشماری رسمی این اعداد را ثبت نمی‌کند. بااین‌حال، بر اساس نظرسنجی بنیاد افکار عمومی روسیه[1] که در تاریخ ۴ تا ۶ آوریل ۲۰۲۵ با مشارکت ۱۵۰۰ نفر از ۵۱ منطقه روسیه انجام شد، ۶۱ درصد از روس‌ها خود را مسیحی ارتدوکس دانسته‌اند که این نسبت در میان افراد بالای ۶۰ سال به ۶۹ درصد می‌رسد. همچنین ۲ درصد پیرو دیگر شاخه‌های مسیحیت (کاتولیک و پروتستان)، ۷ درصد مسلمان، ۲ درصد پیرو ادیان دیگر و ۱ درصد بدون نظر مشخص بوده‌اند. در مقابل، ۲۴ درصد از پاسخ‌دهندگان خود را بی‌دین یا خداناباور معرفی کرده‌اند که در میان جوانان ۱۸ تا ۳۰ سال این رقم به ۳۷ درصد افزایش یافته است. این داده‌ها نشان می‌دهد که درحالی‌که مسیحیت ارتدوکس همچنان دین غالب در روسیه است، گرایش به بی‌دینی در میان نسل‌های جوان‌تر روبه‌افزایش است.

زبان و قومیت یک فرد تا حدودی با وابستگی مذهبی او مرتبط است. به‌عنوان‌مثال، بیشتر مسیحیان، روس هستند. بودایی‌ها به ‌طور معمول افراد مغول زبان از مناطق مرکزی یا شرقی کشور هستند. بیشتر مسلمانان از گروه‌های قومی ترک (به‌عنوان‌مثال تاتارها) و از منطقه قفقاز هستند. بااین‌حال، این همیشه یک رابطه روشن نیست. به‌عنوان‌مثال، درحالی‌که بسیاری از ترک‌زبان‌ها مسلمان هستند، چندین نفر به پیروی از سنت‌های شمنیستی ادامه می‌دهند و برخی نیز به مسیحیت گرویده‌اند. شاید دقیق‌تر این باشد که بگوییم روس‌ها به‌احتمال، از مذهبی پیروی می‌کنند که مربوط به سنت منطقه‌ای یا فرهنگی گروه‌های اجدادی فردی‌شان است. یک روند کلی نیز نشان داده است که روس‌ها با افزایش سن مذهبی‌تر می‌شوند.

وابستگی‌های مذهبی در سراسر روسیه به ‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است. این را می‌توان به‌عنوان یک تجدید حیات و احیای معنوی پس از پایان کمونیسم در روسیه توضیح داد. در دوران شوروی، اعتقاد یا عضویت در یک سازمان مذهبی با وفاداری به حزب کمونیست ناسازگار تلقی می‌شد؛ بنابراین، ابراز آشکار اعتقادات مذهبی می‌تواند فرصت‌های مردم را مختل کند و حتی آن‌ها را در تضاد با دولت قرار دهد. بسیاری از روس‌ها مجبور بودند در این دوران از ایمان خود دست بکشند یا اعتقادات خود را پنهان کنند. بااین‌حال، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، آشکار شد که بخش زیادی از جمعیت روسیه به پیروی از ایمان خود در خفا ادامه می‌دادند. علاوه بر این، محققان بر این باورند که در پی فروپاشی کمونیسم به‌عنوان یک نظام اعتقادی زنده، مردم به ‌طور دسته‌جمعی به مذهب به‌عنوان یک پاسخ ایدئولوژیک نگاه کردند. اقتدار مذهبی، احترام خود را در روسیه دوباره به دست آورده است و احیای روبه‌رشدی از سنت‌های مذهبی از رشته‌های متعدد در سراسر این کشور وجود داشته است.

ادیان اقلیت

اگرچه دولت فعلی ادعا می‌کند که سکولار است و به همه ادیان وضعیت قانونی برابر می‌دهد، اما این واقعیت نیست. قانونی که در سال 1997 تهیه شد، آزادی عمل به مذهب را بر اساس این‌که «سنتی» هستند یا «غیر سنتی»، متفاوت می‌کند. مسیحیت ارتدوکس روسی، اسلام، یهودیت و بودیسم به‌عنوان مذاهب سنتی برای بومیان روسیه شناخته شده‌اند و از امتیازات ویژه‌ای برخوردار هستند. همه ادیان اقلیت که خارج از این گروه چهار نفره قرار می‌گیرند، باید ثبت نام کنند و به ‌طور رسمی خود را به دولت معرفی کنند (از جمله هر کلیسای مسیحی که ارتدوکس روسی نیست). این رویه به مقامات دولتی اجازه می‌دهد تا از اجاره ساختمان‌ها برای مقاصد عبادت توسط گروه‌های اقلیت جلوگیری کنند.

آیین مسیحیت ارتدوکس

ارتدوکسی شرقی یکی از سه شاخه اصلی مسیحیت است که ریشه‌های خود را به ابراهیم نبی می‌رساند. این آیین از یک شکاف بین خود و کلیسای کاتولیک روم به دلیل اختلافات فرهنگی، سیاسی و مذهبی ناشی شد. در ابتدا، کلیسای ارتدوکس شرقی در محدوده جغرافیایی شرق وجود داشت. در همین حال، اصطلاح ارتدوکس (اعتقاد درست یا عمل درست) به‌عنوان یک توصیف‌کننده برای جوامع کلیسایی رایج شد که خود را حفظ‌کننده ایمان مسیحی واقعی مطابق با هفت شورای جهانی می‌دیدند.

در دوران معاصر، سنت ارتدوکس شرقی در سراسر جهان گسترش یافته است. این سنت شامل کلیساهای متعددی است که درعین‌حال متحد هستند و به بخش‌هایی از اروپا، خاورمیانه، آسیا و ایالات متحده متصل هستند. کلیساهای ارتدوکس شرقی، اگرچه از نظر فرهنگی و زبانی متفاوت هستند، اما قانون کلیسایی یکسان، موضع اعتقادی، رویکرد مدیریتی، مناسک عبادی و اعمال آیینی مشترک دارند.

ملاحظات

ارتدوکسی شرقی، یک سنت جدا از کلیساهای کمونیون[2] ارتدوکس شرقی را تشکیل می‌دهد. در بسیاری از کشورها، ارتدوکسی شرقی به طور عمیقی با فرهنگ محلی درهم‌تنیده است. این بدان معناست که برخی از ارتدوکس‌های شرقی ممکن است در عمل کردن به ایمان خود فعال‌تر باشند. برخی دیگر ممکن است فقط به ‌طور اسمی ارتدوکس شرقی باشند که فقط در مراسم مذهبی برای رویدادهای مهم زندگی (مانند تشییع‌جنازه یا عروسی) شرکت می‌کنند.

هر کلیسا بسته به منطقه جغرافیایی که کلیسا از آن منشأ گرفته است، زبان رسمی خود را دارد. به‌عنوان‌مثال، برخی از کلیساها ممکن است از اسلاوی کلیسایی (زبان عبادی اسلاوی مورداستفاده در عبادت رسمی) استفاده کنند، درحالی‌که برخی از کلیساها ممکن است از زبان محلی خود استفاده کنند. مانند بسیاری از ادیان، ارتدوکسی شرقی یکپارچه نیست. جریان‌ها، تفسیرها و اعمال مختلفی از ارتدوکسی شرقی در سراسر جهان وجود دارد. مسیحیان ارتدوکس شرقی یکدست نیستند و این فرض که اعتقادات و اعمال به ‌طور دقیق یکسان هستند، اشتباه است.

درحالی‌که این شاخه در اروپای شرقی سرچشمه گرفته است، لازم نیست که کسی از نظر قومی، اهل اروپای شرقی باشد تا یک مسیحی ارتدوکس شرقی باشد. موضع رسمی اتخاذ شده توسط یک فرقه یا سنت به ‌طور لزوم نشان‌دهنده نگرش‌ها و اعتقادات همه پیروان عادی نیست. افراد ممکن است تفاسیر و کاربردهای شخصی از آموزه‌های سنت مربوطه خود داشته باشند.

روایت‌ها و افسانه‌ها

آفرینش و منشأ انسان

یکی از روایت‌های اصلی در ارتدوکسی شرقی، آفرینش جهان توسط خدا است. همان‌طور که در سِفر پیدایش[3] به‌تفصیل آمده است، جهان طی یک دوره شش‌روزه خلق شد. بر اساس روایت آفرینش، اولین انسان‌ها (آدم و حوا) در روز ششم خلق شدند. ارتدوکسی شرقی تمایل دارد بر عبارتی که در سفر پیدایش (1:26) یافت می‌شود تأکید کند که خدا می‌گوید بشر به‌صورت و با شباهت به خدا ساخته شده است.

طبیعت انسان

روایت اصلی که تمایل بشریت به تخطی از قانون الهی (که به‌عنوان گناه نیز شناخته می‌شود) را بررسی می‌کند، در سفر پیدایش (3-9) یافت می‌شود. در این روایت، اولین انسان‌ها، آدم و حوا، توسط یک مار متقاعد می‌شوند که میوه ممنوعه‌ای از درخت دانش بخورند. این دو انسان به‌عنوان مجازات از بهشت (معروف به باغ عَدن[4]) تبعید می‌شوند. این روایت به دنبال پاسخ دادن به این سؤال است که چرا انسان‌ها به ‌طور ذاتی خودخواه هستند و همچنین مبنایی برای نظریه گناه نخستین ارائه می‌دهد.

عیسی ناصری

داستان زندگی عیسی ناصری (که بعدها به‌عنوان عیسی مسیح از آن یاد می‌شود) یکی از روایت‌های اصلی در سنت ارتدوکس شرقی است که در انجیل‌ها یافت می‌شود. عیسی که پسر خدا دانسته می‌شود، وجود الهی و انسانی داشت. ارتدوکسی شرقی تمایل دارد بر ماهیت الهی عیسی، به‌ویژه از طریق رویدادها و مناسک عبادی یادبود، تأکید کند. تولد معجزه‌آسای عیسی توسط مریم باکره (که در انجیل‌های لوقا[5] و متی[6] بیان شده است)، تعمید عیسی (انجیل متی 3:13-17)، تعالیم او (مانند موعظه روی کوه) و اعمال معجزه‌آسای مختلفی که در طول زندگی بزرگسالی خود انجام داده است، برخی از روایت‌های اصلی تأثیرگذار هستند.

مصلوب شدن و رستاخیز عیسی

یکی از شکل‌دهنده‌ترین روایت‌ها در ارتدوکسی شرقی، مصلوب شدن و رستاخیز عیسی است. همان‌طور که در هر چهار انجیل شرح داده شده است، عیسی دستگیر، محاکمه و به اعدام محکوم شد. سپس عیسی با میخ زدن به یک صلیب مصلوب شد. پس از مرگ او، جسدش از صلیب برداشته شد و در یک مقبره صخره‌ای دفن شد. روز بعد، عیسی دوباره از مرگ برخاست که به طور معمول به آن رستاخیز گفته می‌شود. پس از مصلوب شدن و رستاخیز، از او به‌عنوان عیسی مسیح یاد شد که به معنای عیسی مسح شده است. سنت ارتدوکس شرقی به‌طورکلی بر رنج خدا یا ماهیت الهی عیسی در طول مصلوب شدن، به‌جای رنج انسانی او تأکید دارد. به‌عنوان‌مثال، بسیاری از دعاها و سرودها اغلب از پرستش پادشاه باشکوه و پیروزمند بر روی صلیب صحبت می‌کنند.

شام آخر

داستان شام آخر که در انجیل‌های متی، مرقس[7] و لوقا ثبت شده است، جزئیات آخرین وعده‌غذایی به اشتراک گذاشته شده توسط عیسی و شاگردانش قبل از مصلوب شدن او را شرح می‌دهد. بر اساس این روایت، عیسی نان و شراب را تبرک کرد. او نان متبرک را شکست و بیان کرد: «بگيريد بخوريد، اين بدن من است» (متی 26:26). سپس عیسی شراب را برداشت و اعلام کرد: «همه شما از آن بنوشید. چون اين خون من است که با آن، اين پيمان جديد را مهر می‌کنم. خون من ريخته می‌شود تا گناهان بسياری بخشيده شود» (متی 26:27-28). به‌عنوان یک روایت مهم در ارتدوکسی شرقی، اعتقاد بر این است که این روایت نشان‌دهنده تأسیس عشای ربانی[8] است که تا به امروز به آن عمل می‌شود.

تئوتوکوس (مریم، مادر خدا)

یکی از ویژگی‌های متمایز ارتدوکسی شرقی، تأکید و ارادت عمیق به شخص و روایت زندگی مریم باکره است. در سنت ارتدوکس شرقی، از مریم به‌عنوان تئوتوکوس[9] (مادر خدا) یاد می‌شود و مورد تجلیل قرار می‌گیرد. این اشاره به تولد عیسی است که یکی از سه تجسم خدا است که بخشی از تثلیث مقدس[10] است. داستان‌های مریم که در انجیل‌ها و متون دیگر یافت می‌شوند، اغلب در رویدادها، شمایل‌نگاری و مراسم عبادی ارتدوکس شرقی ظاهر می‌شوند.

روایت‌های زندگی قدیسان

در طول سنت ارتدوکس شرقی، زندگی‌نامه‌های زیادی از قدیسان مختلف وجود دارد. این داستان‌ها (معروف به زندگی‌نامه قدیسان) جزئیات شیوه‌های زندگی ایمانی افراد خاص را شرح می‌دهند؛ این‌که چگونه بر ناملایمات غلبه می‌کردند و چگونه برخی از قدیسان، اعمالی معجزه‌آسا انجام می‌دادند. تأکید بر قدیسان خاص و روایت زندگی آن‌ها از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. هر کلیسا در ارتدوکسی شرقی به ‌طور معمول به یک قدیس خاص اختصاص داده شده است و آثار قدیس اغلب در کلیسا به‌نمایش گذاشته می‌شود. ارتدوکسی شرقی نیز عملکردهای خاصی را با قدیسان مرتبط می‌کند. به‌عنوان‌مثال، به ‌طور معمول از سنت تریفون[11] به‌منظور کمک به یافتن چیز گم شده استفاده می‌شود.

آموزه‌ها و فلسفه

قواعد اعتقادی

سنت ارتدوکس شرقی به ‌طور رسمی قاعده اعتقادی نیقیه[12] را به رسمیت می‌شناسد که شامل دوازده ماده است که اعتقادات اصلی کلیسا را خلاصه می‌کند. نکات اصلی قاعده اعتقادی نیقیه شامل ایمان به یگانگی و بی‌انتها بودن خداوند، اعتقاد به مسیح به‌عنوان پسر خدا که «از ذات پدر است» (هم‌ذات با پدر) و نه مخلوق، بلکه به‌کل الهی و انسانی است، ایمان به روح‌القدس به‌عنوان روح خداوند که هم‌ذات و هم‌قدرت با پدر و پسر است، باور به نقش مسیح در نجات انسان‌ها از گناه و رستگاری و همچنین اعتقاد به کلیسا، غسل تعمید و قیامت به‌عنوان پایه‌های اصلی ایمان مسیحی بر اساس شورای نیقیه است.

متون مذهبی

کتاب مقدس متن اصلی مذهبی ارتدوکسی شرقی است. این کتاب منعکس‌کننده این باور است که این متن از نظر الهی الهام‌گرفته‌شده و توسط خدا آشکار شده است. کتاب مقدس مجموعه‌ای از ژانرهای مختلف از جمله تواریخ تاریخی و افسانه‌ها، تبارشناسی‌ها، نبوت‌ها، قوانین، اخلاق، سرودها و اشعار است. این متن به دو بخش تقسیم می‌شود: عهد عتیق و عهد جدید. سنت ارتدوکس شرقی از قانون یونانی عهد عتیق (معروف به سپتواژینت که ترجمه یونانی کتاب مقدس عبری (تورات و برخی کتاب‌های عهد عتیق در قرن 3 تا 2 پیش از میلاد است) پیروی می‌کند و بنابراین 46 کتاب را می‌پذیرد (هفت کتاب اضافه بر قانون عبری مورداستفاده در یهودیت و کلیساهای پروتستان[13]).

بخش مهمی از عهد جدید چهار انجیل است که اعتقاد بر این است که هر کدام توسط متی، مرقس، لوقا و یوحنا[14] به ارث رسیده‌اند. انجیل‌ها به‌عنوان کتاب‌هایی به‌ویژه مهم تلقی می‌شوند که داستان زندگی عیسی مسیح را در زمان حضورش روی زمین شرح می‌دهند.

کلیساهای ارتدوکس شرقی نیز برای آثار قدیسان یا اسقف‌های قانونی شده در طول تاریخ اهمیت قائل هستند. مناسک عبادی این افراد برجسته ممکن است در بخش‌های خاصی از سال خوانده شود. یکی دیگر از کتاب‌های رایج کتاب اوکولوگیون[15] است که متن اصلی عبادی است که شامل بخش‌هایی از مراسم مذهبی است که توسط روحانیون قرائت می‌شود.

اعتقادات عمومی

سنت ارتدوکس شرقی یکتاپرست است و به وجود یک و فقط یک خدا اعتقاد دارد. یکی از مؤلفه‌های مهم ارتدوکسی شرقی درک ذات خدا به‌عنوان متعالی، غیرقابل‌درک و ناشناختنی است. اگرچه ذات خدا ناشناختنی است، اما خدا انرژی‌های الهی می‌فرستد که در سراسر خلقت پخش می‌شوند. این انرژی‌ها به‌عنوان رحمت خدا شناخته می‌شوند.

این تفاوت بین ذات خدا و انرژی‌های خدا به طرق مختلف در آموزه‌های ارتدوکس شرقی آشکار می‌شود. به‌عنوان‌مثال، ارتدوکسی شرقی از یک الهیات آپوفاتیک[16] پیروی می‌کند، به این معنی که زبان و آموزه، نقاط کانونی نیستند. بلکه، تأکید بر ماهیت مرموز خدا از طریق تعظیم مذهبی و تجربه شخصی خدا و همچنین شرکت در انرژی‌های خدا از طریق مناسک (مانند تکریم شمایل‌ها) است.

بخشی از ذات ناشناختنی خدا، راز مقدس تثلیث است که به سه شکل از خدای واحد اشاره دارد. تثلیث مقدس از خدای پدر، خدای پسر (عیسی مسیح) و خدای روح‌القدس (حضور خدا) تشکیل شده است. این‌ها سه تجلی از خدا هستند، نه سه خدای متمایز.

در الهیات مسیحی، رحمت هدیه رایگان از جانب خدا است که برای نجات روح ضروری است (افسسیان[17] 2:8). رحمت خدا هم در زندگی روزمره و معمولی و هم در طول مناسک مقدس (مانند آیین‌ها) در دسترس است. از آن‌جایی‌که رحمت هدیه‌ای از جانب خدا است، فرد می‌تواند انتخاب کند که آن را بپذیرد یا رد کند.

در ارتدوکسی شرقی، اعتقاد بر این است که نجات شامل متحد کردن انسان و خداوند است. آموزه تئوزیس[18] (وحدت با خدا) به تجربه‌ای از الهی اشاره دارد. کلیساهای ارتدوکس شرقی این آموزه را در چندین کتاب مقدس پایه‌گذاری می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، روایت خلقت در سفر پیدایش (1:26) و همچنین سایر آیات (مانند یوحنا 20-21:17 و در پطرس 1:4). این آیات به رابطه و اتحاد بین خداوند و انسان‌ها به‌عنوان راهی برای نجات فرد اشاره دارند. بر اساس آموزه تئوزیس، هدف زندگی مسیحی شرکت در ماهیت الهی و دستیابی به اتحاد بین انرژی‌های انسان و خدا است.

در ارتدوکسی شرقی، کلیسا به‌عنوان کمک کننده و تسهیل کننده ارتباط بین فرد و خدا از طریق تجربه شخصی تلقی می‌شود. کلیسا به ‌طور همزمان سنت مقدس را از طریق انجام آیین‌ها، حفظ پرستش مناسکی و بودن در اتحاد معنوی با رحمت خدا ادامه می‌دهد و تجسم می‌بخشد.

ساختار اجتماعی و نهادها

ساختار کلیسا

کلیسای ارتدوکس شرقی یک انجمن از کلیساهایی است که یا خودگردان (به ‌طور مستقل اداره می‌شوند) یا خودمختار (به یک کلیسای خودگردان وابسته هستند). اسقف‌های این کلیساهای خودگردان در شوراها گرد هم می‌آیند تا در مورد مسائل الهیاتی از طریق اجماع بحث کنند.

هر کلیسای ارتدوکس شرقی عنوان جغرافیایی خود را دارد که به ‌طور معمول منعکس‌کننده فرهنگ و زبان آن منطقه است. هنجارهای سازمان به ‌طور معمول منعکس‌کننده دامنه ارضی کلیسا است. چند کلیسای مستقل، در عمل، کلیساهای ملی هستند. بااین‌حال، کلیساها به دلیل اثرات مهاجرت و ایجاد جمعیت یونانی، روسی و صربی دیاسپورایی، کمتر از نظر جغرافیایی یا قومی محدود می‌شوند. جدا از اختلافات فرهنگی و زبانی آن‌ها، تمام کلیساهای ارتدوکس شرقی از قانون کلیسایی یکسانی پیروی می‌کنند، موضع یکسانی در مورد مسائل اعتقادی و اداری دارند و مناسک عبادی و آیین‌های یکسانی دارند. برخی از کلیساها به ‌طور جهانی به‌رسمیت شناخته می‌شوند، درحالی‌که برخی دیگر این‌گونه نیستند.

کلیساهای باستانی

چهار کلیسا بالاترین ریتبه را در سنت ارتدوکس شرقی دارند. از رؤسای این کلیساها به‌عنوان اسقف یاد می‌شود. اگرچه هیچ سلسله‌مراتب رسمی در بین کلیساها و روحانیون وجود ندارد، اما پاتریارک جهانی قسطنطنیه[19] به‌عنوان مرجعیت در مورد مسائل مربوط به سنت ارتدوکس شرقی بسیار مورداحترام است: پاتریارک جهانی قسطنطنیه (ترکیه)، پاتریارک اسکندریه[20] (مصر و قاره آفریقا)، پاتریارک انطاکیه[21] (سوریه و خاورمیانه)، و پاتریارک اورشلیم[22] (اسرائیل).

کلیساهای خودگردان (مستقل)

کلیساهای خودگردان شامل پاتریارک‌های مسکو (روسیه)، صربستان، رومانی، بلغارستان و گرجستان، همچنین کلیساهای قبرس، یونان، لهستان، آلبانی، سرزمین‌های چک و اسلواکی و کلیسای ارتدوکس در آمریکا هستند.

کلیساهای خودمختار (نیمه‌مستقل)

تعدادی کلیسای خودگردان نیمه‌مستقل نظیر کلیسای سینا در مصر، ژاپن، اسقف‌اعظم اوهرید در مقدونیه و چندین مورد دیگر وجود دارد. همچنین شمار دیگری از کلیساها هستند که درخصوص خودگردان یا خودمختار بودن آن‌ها اختلاف‌نظر وجود دارد.

ساختار اجتماعی

به‌طورکلی، هیچ ساختار اجتماعی استانداردی وجود ندارد که زیربنای یک فرد پیرو ارتدوکسی شرقی باشد. این بدان معناست که بسیاری از مسیحیان ارتدوکس شرقی ممکن است از خدمات سکولار استفاده کنند. برخی از افراد ارتدوکس شرقی ممکن است به مؤسساتی رفت‌وآمد کنند که جهت‌گیری ارتدوکس شرقی دارند (به‌عنوان‌مثال، یک مدرسه ارتدوکس شرقی). بااین‌حال، این امر با ترجیح شخصی تعیین می‌شود.

پدرخوانده‌ها

پدرخوانده یک شخصیت رایج در زندگی یک فرد عادی ارتدوکس شرقی است. در سنت ارتدوکس شرقی، پدرخوانده‌ها از یک زن و یک مرد بالغ تشکیل می‌شوند که به ‌طور معمول تعمید داده می‌شوند. پدرخوانده‌ها شاهد تعمید فرزندخوانده خود هستند و مسئول رشد معنوی کودک هستند. در برخی از کشورهای به ‌طور عمده ارتدوکس شرقی، رابطه بین والدین بیولوژیکی و پدرخوانده‌ها به‌ویژه خاص است. این دو زوج ممکن است تعهدات متقابلی نسبت به یکدیگر داشته باشند تا از رفاه جسمی، عاطفی و معنوی کودک ارتدوکس شرقی اطمینان حاصل کنند.

ساختار سازمانی

سه دسته کلی در ساختار سازمانی سنت ارتدوکس شرقی وجود دارد: روحانیون، رهبانان و افراد عادی. بخشی از ساختار سازمانی کلیساهای ارتدوکس شرقی، سازماندهی اداره بر اساس مناطق ارضی است که به‌عنوان اسقفیه[23] شناخته می‌شوند. هر اسقفیه مجموعه‌ای از کلیساهای محلی دارد.

روحانیون

روحانیون به بدنه تمام اعضای منصوب شده کلیساهای ارتدوکس شرقی اشاره دارد. روحانیون در جنبه‌های خاصی از زندگی کلیسا از قدرت قابل‌توجهی برخوردار هستند. به‌عنوان‌مثال، روحانیون ارتدوکس شرقی به جنبه‌های عبادی و آیینی کلیسا رسیدگی می‌کنند و همچنین در به اشتراک گذاشتن آموزه‌ها تدریس می‌کنند یا به روشی دیگر کمک می‌کنند. سه مرتبه مقدس اصلی کلیسای ارتدوکس شرقی عبارتند از اسقف‌ها، کشیشان و شماس‌ها.

در سنت ارتدوکس شرقی، جایگاه اسقف در بین روحانیون، بالاترین تلقی می‌شود. همه اسقف‌ها با یکدیگر برابر هستند. هر اسقف فقط بر اسقفیه مربوطه خود اختیار دارد. از اسقف‌ها انتظار می‌رود که از تداوم و وحدت کلیسا حمایت کنند، افراد عادی را آموزش و راهنمایی کنند و مناسک عبادی، آیین‌ها و دعای روزانه را برگزار کنند. در سنت ارتدوکس شرقی، اسقف‌ها ملزم به مجرد بودن یا بیوه بودن هستند.

کشیشان توسط اسقف‌ها منصوب می‌شوند تا به افراد عادی خدمت کنند. وظایف کشیشان شامل برگزاری مناسک عبادی، آیین‌ها و چرخه دعای روزانه است. کشیشان را می‌توان به دو دسته فرعی تقسیم کرد، کشیشان متأهل یا رهبانی. اگر ازدواج یک مرد متأهل برای خودش و همسرش اولین ازدواج باشد، ممکن است در آینده به مقام کشیشی منصوب شود. بااین‌حال، اگر یک مرد مجرد منصوب شود، ملزم به مجرد ماندن است.

شماس‌ها سومین رتبه در میان مراتب مقدس اصلی روحانیون هستند. وظایف شماس‌ها شامل کمک به برگزاری آیین‌ها، رهبری مردم در دعا، خواندن کتاب مقدس در طول مراسم مذهبی و سایر وظایف مربوط به زندگی کلیسایی است. مجرد بودن از شرایط لازم شماسی نیست.

رهبانان به کسانی اشاره دارند که عضو روحانیون نیستند، اما با حمایت از نذرهای مذهبی عمومی، عفت و اطاعت، زندگی مذهبی متعهدانه‌ای دارند. به رهبان مرد راهب گفته می‌شود، درحالی‌که به یک رهبان زن راهبه گفته می‌شود. بر خلاف سنت کاتولیک رومی، راهبان ارتدوکس شرقی از یک دستور مذهبی خاص پیروی نمی‌کنند. راهبان ارتدوکس شرقی تمایل دارند در ساختمان‌هایی به نام صومعه زندگی کنند که دسترسی محدودی به دنیای بیرون دارند. صومعه‌ها اجازه عمل مذهبی جمعی را می‌دهند؛ به این معنی که همه با هم جمع می‌شوند تا دعا کنند، غذا بخورند و کار کنند. صومعه‌ها همچنین به افراد اجازه می‌دهند تا زندگی خود را در تعمق، مطالعه و دعا بگذرانند. به همین ترتیب، راهبان و راهبه‌ها تمایل ندارند در خدمات فعال کلیسا شرکت کنند.

اصطلاح افراد عادی به اشخاص معمولی اشاره دارد که بخشی از نظم مذهبی رسمی نیستند. مشارکت افراد عادی در کلیسا از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت است، مانند شرکت در انتخابات اسقفی (اسقف)، اداره کلیسا، موعظه و آموزش الهیات.

قانون و اخلاق

قانون کلیسایی

قانون کلیسایی به قانون‌گذاری کانونیک[24] اشاره دارد که بر کلیساهای ارتدوکس شرقی حاکم است. اگرچه به ‌طور معمول به‌عنوان قانون کلیسایی از آن یاد می‌شود، اما سنت ارتدوکس شرقی تمایل دارد از عبارت سنت قوانین مقدس استفاده کند. قانون کلیسایی از قانون سکولار در هدف خود (نجات انسان)، زمان (فراتر از زندگی فعلی فرد)، مکان (قوانینی که بر کلیسا حاکم است) و دامنه (از جمله اخلاق) متفاوت است. قانون کلیسایی ارتدوکس شرقی تدوین‌شده نیست، به این معنی که در همه کلیساها به ‌طور جهانی قابل‌اجرا یا پذیرفته‌شده نیست.

تجربه جسمانی

سنت‌های ارتدوکس شرقی بر تجربه معنوی فرد، به‌ویژه تجربه رمز و راز و هیبت الهی تأکید زیادی دارند. عمل عبادی ارتدوکس شرقی به پرورش تجربه‌ای کلی کمک می‌کند که برای احساسات، عقل و حواس فرد جذاب است و بر ماهیت مرموز تجربه مذهبی تأکید دارد. چنین تجربیاتی از طریق اشیای مادی جذاب برای حواس به‌شدت تقویت می‌شوند. به‌عنوان‌مثال، از بخور به ‌طور منظم استفاده می‌شود، ادعیه اغلب خوانده می‌شوند و کلیساها بسیار آراسته و مزین به نقاشی‌ها و شمایل‌ها هستند. آدابی که عنصر تجربی ارتدوکسی شرقی را برجسته می‌کنند عبارتند از آیین‌ها (که به‌درستی اسرار نامیده می‌شوند)، حرکات، تکریم قدیسان و تئوتوکوس و همچنین پرستش خدا.

رابطه با خدا

به‌طورکلی، آیین‌ها به ‌طور معمول به‌عنوان راهی برای تجربه رابطه نزدیک‌تر با خدا هستند. شرکت در آیین‌ها و تجربه رحمت خدا در نتیجه آن، یک نمونه است. برخی احساس حضور خدا را در لحظات یا آیین‌های خاص، مانند هنگام دعا، توصیف می‌کنند.

تبدیل‌شدن به ارتدوکس شرقی

آیین تعمید به‌عنوان اصلی‌ترین شرط برای مسیحی شدن تلقی می‌شود. قبل از تعمید، برخی از کلیساهای ارتدوکس شرقی ممکن است از فرد بخواهند یا تشویق کنند که در کلاس‌هایی (معروف به کاتکومن[25]) مربوط به کلیسا و آموزه‌های آن شرکت کند. سنت ارتدوکس شرقی نیز الزامات کلی دارد که از همه اعضای ارتدوکس شرقی انتظار می‌رود سعی کنند از آن حمایت کنند. این الزامات شامل ایمان به عیسی مسیح و پذیرش او و شرکت در آیین‌ها است.

آیین‌ها و اعمال

آیین‌ها (اسرار)

مجموعه اصلی آیین‌هایی که در ارتدوکسی شرقی انجام می‌شود، هفت آیین مقدس است. سنت ارتدوکس شرقی به این آیین‌ها به‌عنوان اسرار اشاره دارد که منعکس‌کننده این باور است که همه آیین‌ها اسرار مقدسی هستند که نمی‌توان آن‌ها را عقلانی کرد. آیین‌ها به دسته‌های اسرار آغاز (تعمید، غسل تعمید و عشای ربانی)، اسرار شفا (توبه و مسح بیماران) و اسرار تقدس حرفه‌ای (ازدواج و مراتب مقدس) طبقه‌بندی می‌شوند.

سنت ارتدوکس شرقی از طریق استفاده از مواد فیزیکی (مانند روغن‌ها، بخور و غیره) برای فعال‌کردن حواس بدنی، بر مؤلفه تجربی آیین‌ها تأکید دارد. اعتقاد بر این است که استفاده از عناصر فیزیکی در طول آیین به آن خواص الهی و دگرگون‌کننده می‌دهد (به‌عنوان‌مثال، شراب به‌عنوان خون مسیح دیده می‌شود). جزئیات و اعمال خاص آیین‌ها به دلیل تفاوت‌های زبانی و فرهنگی از کلیسایی به کلیسای دیگر متفاوت است.

تعمید

آیین تعمید به‌عنوان پذیرش ایمان دیده می‌شود و رحمت مقدس را برای فرد تعمید داده به ارمغان می‌آورد. در سنت ارتدوکس شرقی، تعمید بیشتر در زمانی رخ می‌دهد که فرد نوزاد است. در این آیین، فرد توسط یک روحانی به ‌طور کامل در آب مقدس غوطه‌ور می‌شود که به ‌طور هم‌زمان تثلیث مقدس را فرامی‌خواند. اعتقاد بر این است که نفس قدیمی در آب‌ها می‌میرد و نفس جدیدی ظاهر می‌شود که آینه مرگ و رستاخیز عیسی مسیح است.

تدهین

تدهین (همچنین به‌عنوان تثبیت شناخته می‌شود) بلافاصله پس از تعمید فرد انجام می‌شود. این آیین توسط کشیش انجام می‌شود که شخص را با روغن مقدس (تدهین) در قسمت‌های مختلف بدن با علامت صلیب مسح می‌کند و درحالی‌که جملاتی خاص به زبان می‌آورد. هدف از تدهین، تأیید ایمان فرد به خدا و کلیسا است. هنگامی که فرد، هم آیین تعمید و هم آیین تدهین را انجام داد، به ‌طور کامل عضو جامعه عادی می‌شود.

عشای ربانی

عشای ربانی که به‌عنوان شام مقدس یا مراسم الهی شناخته می‌شود، یکی دیگر از آیین‌های آغاز است. هر جنبه از این آیین نمادین است، به‌ویژه نان خمیرمایه و شراب قرمز. در طول این مراسم، جماعت شام مقدس، نان و شراب را به‌عنوان راهی به‌منظور یادبود شام آخر عیسی و مصلوب شدن او به اشتراک می‌گذارند. پیروان ارتدوکس شرقی به ‌طور معمول بر این باورند که مواد نان و شراب در واقع و به ‌طور واقعی به بدن و خون عیسی مسیح تبدیل شده‌اند، به این معنی که مواد مقدس هستند. اولین عشای ربانی فرد تعمید داده شده به‌عنوان یک رویداد بسیار مهم در زندگی فرد تلقی می‌شود. عشای ربانی همچنین به‌صورت هفتگی یا به‌عنوان بخشی از یک مراسم مهم‌تر پس از تعمید فرد رخ می‌دهد.

توبه

توبه (اعتراف یا آشتی) به‌عنوان فرصتی به‌منظور التیام رفاه معنوی فرد دیده می‌شود. می‌توان آن را به هر تعدادی انجام داد. در طول این آیین، گناهان در منطقه‌ای باز در کلیسا برای یکی از اعضای روحانیون (به ‌طور معمول یک کشیش) بازگو می‌شوند که به‌عنوان شاهد فردی عمل می‌کند که به دنبال پیوستن مجدد به خدا است. آیین توبه به‌منظور بازگرداندن گناهکار به اشتراک با خدا و کلیسا انجام می‌شود. همچنین فرصتی به‌منظور خوداندیشی و پذیرش مسئولیت اعمال خود است.

تدهین بیماران

تدهین بیماران (گاهی اوقات به‌عنوان انکسیون[26] شناخته می‌شود) آیینی است که به‌منظور دادن قدرت و آسایش به بیماران انجام می‌شود. در کلیساهای ارتدوکس شرقی یونانی، این آیین به ‌طور معمول سالانه برای کل جماعت در طول هفته مقدس انجام می‌شود. به همه توصیه می‌شود که بدون درنظرگرفتن وضعیت سلامت جسمانی خود پیش بیایند و تدهین را دریافت کنند. تدهین بیماران همچنین می‌تواند به‌صورت انفرادی انجام شود. این آیین را می‌توان در خانه، کلیسا یا بیمارستان توسط کشیش انجام داد که به ‌طور معمول بر سر شخص دعا می‌کند و سر و دستان آن‌ها را با روغن مقدس مسح می‌کند.

ازدواج

در سنت ارتدوکس شرقی، آیین ازدواج، اتحاد یک مرد و زن تعمید یافته تصور می‌شود که توسط خدا تقدس یافته است. بر خلاف سنت کاتولیک که این آیین را اتحادی غیرقابل‌فسخ تلقی می‌کند، سنت ارتدوکس شرقی بر جاودانگی آیینی آن اصرار دارد. این بدان معناست که ازدواج مجدد افراد مطلقه یا بیوه‌ها مجاز است. یکی از مهم‌ترین اجزای آیین ازدواج، تاج‌گذاری زوجین است. هر عروسی به‌عنوان نوعی تاج‌گذاری تلقی می‌شود که در آن عروس و داماد بخشی از خانواده سلطنتی خدا می‌شوند. تاج‌ها به‌عنوان نمادهای پیروزی بر ناملایمات به‌منظور حفظ ایمان عمل می‌کنند.

مراحل مقدس

آیین مراحل مقدس فقط برای مردانی در دسترس است که مایل هستند بخشی از روحانیت شوند. برای کسانی که اسقف یا کشیش می‌شوند، آیین انتصاب، قدرت آیینی به‌منظور تعمید، تأیید، شهادت بر ازدواج‌ها و آشتی و تقدیس عشای ربانی اعطا می‌کند.

عشریه‌ها

عشریه‌ها به عمل خیریه مسیحی اشاره دارد که در آن یک مسیحی نسبت معینی از ثروت خود را اهدا می‌کند. عمل عشریه دادن به ‌طور معمول داوطلبانه است، با برخی موارد استثنائی.

مناسک عبادی

یک تمایز کلی بین کلیساهای عبادی (کلیسای بالا) و غیرعبادی (کلیسای پایین) وجود دارد که اغلب بر اساس میزان تشریفات، استاندارد بودن عبادت کلیسا و شامل شدن آیین‌های رسمی است. اعمال معمولی در کلیساهای عبادی شامل لباس‌های خاص برای روحانیون، نمادهای مذهبی، تلاوت دعاها، رعایت تقویم عبادی سالانه و انجام آیین‌ها (به‌ویژه عشای ربانی) است.

ارتدوکسی شرقی به‌عنوان یک ایمان عبادی شناخته می‌شود، به این معنی که مراسم ارتدوکس شرقی از آیین‌های به‌دقت تجویز شده استفاده می‌کند. برخی از ویژگی‌های اصلی عمل عبادی ارتدوکس شرقی عبارتند از ساختار رسمی برای مراسم مذهبی، دعاها و متون گفتاری خاص، شمایل‌نگاری، انواع سرودها و استفاده از مواد فیزیکی (مانند روغن مقدس و بخور). عمل عبادی ارتدوکس شرقی به پرورش تجربه‌ای کلی کمک می‌کند که برای احساسات، عقل و حواس فرد جذاب است.

پرستش و تکریم

اصطلاح لاتریا[27] به پرستش اشاره دارد که به‌عنوان بالاترین سطح از پرستش و احترام تلقی می‌شود که فقط مختص خدا و تثلیث مقدس است. از سوی دیگر، هایپردولیا[28] و دولیا[29]، به ترتیب به یک تکریم عمیق نسبت به مریم باکره و قدیسان اشاره دارند. تکریم از طریق دعاها و حرکات نشان‌داده‌شده نسبت به شمایل‌ها رخ می‌دهد. شمایل‌ها به‌عنوان اشیای مقدس یا آیینی دیده می‌شوند که می‌توانند انرژی‌ها (رحمت) خدا (مانند عیسی مسیح)، حضور مریم باکره یا قدیس به‌تصویر کشیده‌شده را برانگیزند. به‌عبارت‌دیگر، وقتی مسیحیان ارتدوکس شرقی یک شمایل را تکریم (نه پرستش) می‌کنند، در برابر مسیح، مریم باکره یا قدیسی که در تصویر نشان‌ داده ‌شده است، تعظیم می‌کنند نه خود تصویر. به‌منظور تکریم یک شمایل، شخص به ‌طور معمول ابتدا تعظیم می‌کند و سپس دست شخص به‌تصویر کشیده‌شده در شمایل را می‌بوسد.

حرکات

پیروان ارتدوکس شرقی ممکن است از طریق چندین حرکت و حالت به تکریم و پرستش بپردازند. هنگام حضور در مراسم عبادی رسمی، مردم تمایل دارند همیشه ایستاده باشند و گاهی تعظیم می‌کنند. برخی ممکن است سجده کامل انجام دهند که عبارت است از عمل زانو زدن روی زانوها و پاها درحالی‌که پیشانی را روی زمین لمس می‌کنند. چنین حالتی به ‌طور معمول از روی احترام و تسلیم انجام می‌شود؛ اغلب هنگام تکریم یک شمایل یا هنگام نزدیک ‌شدن به یک کشیش برای برکت گرفتن از او. مردم همچنین ممکن است با بوسیدن دست به یک اسقف یا کشیش سلام کنند.

همچنین معمول است که پیروان ارتدوکس شرقی با دستی که همراه با یادآوری تثلیث مقدس با کلمات پدر، پسر و روح‌القدس است، علامت صلیب را بر روی بدن خود درست کنند. در سنت ارتدوکس شرقی، فرد با لمس پیشانی خود همراه با کلمه «پدر» شروع می‌کند، سپس با لمس پایین سینه از کلمه «پسر» استفاده می‌کند، به دنبال آن، شانه راست را با کلمه «روح» و شانه چپ را با کلمه «مقدس» لمس می‌کند. علامت صلیب به ‌طور معمول قبل و بعد از دعاها، ورود یا خروج از یک کلیسا و در شروع یک مراسم مذهبی انجام می‌شود. گاهی اوقات علامت صلیب با تعظیم از کمر دنبال می‌شود.

دعا

دعا به بیان جدی قدردانی، پرستش، ستایش یا درخواست کمک توسط یک فرد از خدا اشاره دارد. دعاها اغلب به‌صورت خصوصی انجام می‌شوند و به ‌طور معمول مختصر هستند. برخی ممکن است زمان مشخصی از روز برای دعا داشته باشند (معروف به قاعده دعا) یا ممکن است در طول روز یک آیه دعای مختصر را تلاوت کنند - اغلب دعای ربانی. برخی از پیروان ارتدوکس شرقی قبل یا بعد از خوردن غذا دعا می‌کنند تا قدردانی خود را نشان دهند.

مراسم هفتگی

مراسم هفتگی یا آیین مقدس سنت‌های ارتدوکس شرقی به‌عنوان مراسم الهی شناخته می‌شود. این مراسم هفتگی هر یکشنبه صبح برگزار می‌شود، اما در روزهای جشن خاص نیز انجام می‌شود. مراسم فقط از طریق اختیار اعمال شده یک کشیش یا اسقف می‌تواند برگزار شود؛ بنابراین، مراسم هفتگی به ‌طور تقریبی همیشه در یک کلیسا انجام می‌شود. اعضای کلیسا به‌منظور شرکت در عبادت جمعی و سایر آیین‌ها گرد هم می‌آیند.

بخش اول مراسم الهی، مناسک کلمه[30] نامیده می‌شود که در طول آن کتاب مقدس قرائت می‌شود. بخش دوم که به‌عنوان مناسک ایمان[31] شناخته می‌شود، برای آیین عشای ربانی اختصاص می‌یابد. در طول این زمان، جماعت در یک شام مقدسِ نان و شراب تقدیس شده شرکت می‌کنند.

زبان مورداستفاده در این مراسم بستگی به کلیسا دارد. برخی از کلیساها از زبان محلی استفاده می‌کنند درحالی‌که کلیساهای دیگر ممکن است از زبان‌های عبادی مانند نوع خاصی از اسلاوی یا یونانی استفاده کنند که فقط در یک زمینه کلیسایی کاربرد دارد. برخی از کلیساها ممکن است دو مراسم جداگانه به زبان‌های مختلف برگزار کنند.

ساختمان‌های مذهبی

اصطلاح کلیسا به تعدادی از ساختمان‌ها اشاره دارد که در آن مسیحیان در دعا، عبادت و سایر اعمال جمعی شرکت می‌کنند. کلیساهای معمولی ارتدوکس شرقی به شکل مربع، هشت‌ضلعی، دایره یا صلیب (از نمای بالا) هستند که با یک یا چندین گنبد پوشیده شده‌اند. یکی از ویژگی‌های رایج کلیساهای ارتدوکس شرقی، فضای داخلی و در مواقعی، نمای بیرونی ساختمان است. به ‌طور تقریبی همه کلیساها دارای تصاویر و صحنه‌های شمایل‌نگاری هستند که از یک طرح الهیاتی پیروی می‌کنند. منطقه‌ای به نام حرم توسط پرده‌ای به نام شمایل‌نگاری از بقیه کلیسا جدا می‌شود. این پرده به ‌طور معمول از چوب ساخته شده و با شمایل‌نگاری پوشانده شده است. به ‌طور معمول به افراد عادی اجازه داده نمی‌شود فراتر از شمایل‌نگاری بروند. هر کلیسای ارتدوکس شرقی به خدا، یک قدیس یا یکی از روزهای جشن اختصاص داده شده است. این‌ها اغلب در نام کلیسا ذکر می‌شوند، به‌عنوان‌مثال، کلیسای سنت اندرو[32] یا کلیسای جامع سن‌بازیل[33].

کلیسای جامع

کلیسای جامع یک کلیسای اصلی و رسمی است که به دلیل قرار گرفتن مقر رسمی اسقف، بر منطقه معینی نظارت می‌کند. در مکان‌هایی با جمعیت قابل‌توجه ارتدوکس شرقی، به ‌طور معمول یک کلیسای جامع در هر شهر وجود دارد. کلیساهای جامع اغلب محل ملاقات سلسله‌مراتب محلی رهبران ارتدوکس شرقی هستند، اما همچنین تعدادی از اهداف را برای افراد عادی انجام می‌دهند، مانند ارائه خدمات روزانه، مکانی به‌منظور برگزاری آیین‌ها (به‌ویژه تعمید و عروسی) و مکانی به‌منظور معاشرت و سایر فعالیت‌های اجتماعی.

کلیسای محلی

یک کلیسای محلی به‌عنوان مرکز مذهبی یک محله (قلمرو کلیسا) عمل می‌کند. این کلیسا جایی است که اعضای سنت ارتدوکس شرقی که در آن محله اقامت دارند و برای انجام آیین‌ها می‌روند. کلیسای محلی نیز به‌عنوان محل ملاقات برای دعای جمعی، مراسم هفتگی و آموزش مذهبی عمل می‌کند. در بسیاری از نقاط جهان، کلیسای محلی در فعالیت‌های اجتماعی و استفاده غیرمذهبی نقشی مهم دارد.

آداب

بیشتر کلیساهای ارتدوکس شرقی از بازدیدکنندگان علاقه‌مند به شرکت در مراسم منظم یا ویژه استقبال می‌کنند. در این شرایط به طور معمول از چنین بازدیدکنندگانی انتظار می‌رود از طریق لباس پوشیدن متواضعانه و گفتار ملاحظه‌آمیز، محترمانه رفتار کنند. درحالی‌که به پیروان غیر ارتدوکس شرقی اجازه شرکت در مراسم داده می‌شود، بیشتر کلیساها مشارکت در آیین‌ها را فقط به اعضای کلیسا یا مسیحیان اعتراف‌کرده محدود می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، غیرمسیحیان به ‌طور معمول در مراسم عشای ربانی شرکت نمی‌کنند.

همچنین ممکن است نکاتی در مورد آداب معاشرت مربوط به صندلی‌ها وجود داشته باشد. برخی از کلیساها ممکن است جداسازی صندلی بین افراد تعمید داده شده و غیر تعمید داده شده را حفظ کنند. برخی از کلیساها نیز ممکن است مکانی جداگانه برای نشستن زنان داشته باشند که به‌عنوان گینایکئون[34] شناخته می‌شود. بسته به کلیسا، به زنان اجازه داده می‌شود که یا در گینایکئون، در سمت چپ ساختمان کلیسا بنشینند یا ممکن است در بین مردان در نیمکت‌ها بنشینند. در بسیاری از کلیساها در طول یک مراسم هفتگی، انتظار می‌رود که مردم بیشتر مراسم را بایستند.

رفتار با متون مذهبی

در سنت ارتدوکس شرقی، انتظارات متعددی دررابطه‌با رفتار با کتاب مقدس وجود دارد. اگر کتاب مقدس کهنه شده باشد، اما هنوز قابل خواندن باشد، معمول است که مردم کتاب را به کلیسا اهدا کنند. اگر کتاب قابل‌تعمیر نباشد، انتظار می‌رود که متن سوزانده شود و سپس خاکستر در قبرستان کلیسا دفن شود. این فرایند به ‌طور معمول با یک مناسک عبادی برای تدفین انجام می‌شود.

اشیای مقدس

شمایل‌ها عبارتند از نقاشی‌های آراسته و مفصلی از قدیسان، روایات خاص، مریم باکره و عیسی مسیح. آن‌ها اغلب در کلیساهای ارتدوکس شرقی و در خانه‌های بسیاری از پیروان ارتدوکس شرقی مشاهده می‌شوند. شمایل‌ها به‌عنوان اشیای مقدس یا آیینی دیده می‌شوند که می‌توانند انرژی (رحمت) خدا، حضور مریم باکره یا قدیس ترسیم شده را برانگیزند. تکریم نسبت به شمایل‌ها همیشه نسبت به شخصیت ارائه شده است، نه خود تصویر. خدا فقط به‌عنوان عیسی مسیح در شمایل‌ها نشان داده می‌شود. تجسم او به‌عنوان پدر و روح‌القدس (دو قسمت از سه قسمت تثلیث مقدس) هرگز به‌صورت مادی نشان داده نمی‌شوند.

آثار مقدس عبارتند از لباس‌ها یا بخش‌هایی از بقایای مادی قدیسان ارتدوکس شرقی. ذرات آثار مقدس نیز اغلب در میزهای محراب، روغن مقدس و سایر اشیا تعبیه می‌شوند. این اشیا به دلیل این باور که آثار مقدس قدیسان پس از مرگشان همچنان تأثیر می‌گذارند و قدرت ماورای طبیعی اعمال می‌کنند، تکریم می‌شوند.

شمع‌ها و نمادگرایی نور به ‌طور مکرر در ارتدوکسی شرقی، هم در کلیسا و هم در خانه‌های شخصی ظاهر می‌شوند. در هر دو محیط، شمع‌ها اغلب در زیر شمایل‌های قدیسان یافت می‌شوند. شمع‌ها نیز ممکن است در طول مراسمی خاص نظیر تعمید استفاده شوند.

آب مقدس آبی است که توسط یک اسقف یا کشیش متبرک شده است. استفاده معمول از آب مقدس برای تقدیس یا تبرک اشیا، محافظت از مردم در برابر شر ماورای طبیعی و به‌عنوان یادآوری نمادین از تعمید است. همچنین معمول است که یک فنجان (معروف به فونت[35]) آب مقدس در نقطه ورودی یک کلیسا قرار بگیرد که استفاده از آن برای هر کسی در صورت نیاز رایگان است.

بخور وسیله عبادی مهمی است که اغلب در اعمال ارتدوکس شرقی استفاده می‌شود. به‌عنوان‌مثال، سوزاندن بخور به ‌طور مداوم در ساختمان کلیسا به‌عنوان بخشی از مؤلفه تجربی عمل مذهبی، معمول است. بخور همچنین برای تکریم و تبرک شمایل‌ها هم در کلیسا و هم در خانه استفاده می‌شود.

روغن مقدس که به‌عنوان روغن تدهین نیز شناخته می‌شود، به‌عنوان یکی از مقدس‌ترین عناصر در سنت ارتدوکس شرقی تلقی می‌شود. خود روغن مخلوط معطری از عناصری مانند روغن، مرهم بلسانی[36] و در برخی موارد، خاکستر شمایل‌های سوخته است. روغن مقدس را فقط می‌توان توسط ارشدترین اسقف منطقه تهیه و تقدیس کرد.

جامه

در سنت ارتدوکس شرقی، هیچ قانون لباس رسمی برای افراد عادی وجود ندارد. بااین‌حال، هنجارهای کلی وجود دارد که مردم هنگام ورود به کلیسا از آن پیروی می‌کنند. به ‌طور معمول انتظار می‌رود که فرد با پوشاندن شانه‌ها، سینه و زانوها متواضعانه لباس بپوشد. برخی از کلیساها ممکن است دامن‌های بلند، شلوار و ژاکت ارائه دهند تا بازدیدکنندگان بتوانند مطابق معمول لباس بپوشند. مردان نیز به ‌طور معمول هنگام ورود به کلیسا کلاه خود را برمی‌دارند. ممکن است از زنان خواسته شود یا ممکن است انتخاب کنند که در طول مراسم روسری بپوشند.

برخی ممکن است از یک رشته تسبیح گره‌دار استفاده کنند و آن را به دور گردن بیندازند. فرد به ‌طور معمول رشته تسبیح را در دستان خود حرکت می‌دهد و هنگام تلاوت دعا هر مهره را لمس می‌کند. یکی دیگر از لباس‌های رایج، گردن‌بند صلیب است. انتخاب پوشیدن صلیب بسته به ترجیح شخصی و سنتی از ارتدوکسی شرقی دارد که فرد از آن پیروی می‌کند. کسانی که صلیب می‌پوشند به ‌طور معمول این کار را به‌عنوان نشانه تعهد خود به مسیحیت انجام می‌دهند.

آداب غذایی

به‌طورکلی، هیچ قانون سخت‌گیرانه‌ای در مورد رژیم‌های غذایی روزانه وجود ندارد. اما به طور کلی‌تر، فصل‌های روزه‌داری تجویز شده وجود دارد. به‌عنوان‌مثال، چهل روز روزه به این منظور است که زمانی برای خودداری از غذاها و نوشیدنی‌های مختلف، به ‌طور معمول تمام گوشت‌ها، محصولات لبنی و تخم‌مرغ باشد. همه ارتدوکس‌های شرقی به شیوه‌های روزه‌داری پایبند نیستند. در برخی موارد، مردم ممکن است به‌سادگی روزهای مقدس چهارشنبه خاکستر[37] و جمعه نیک[38] را به‌عنوان روزهای روزه‌داری رعایت کنند.