مسکو شهر گنبدهای شکست‌ناپذیر

Москва — город непобедимых куполов

Редакционная коллегия

Эта статья представляет и анализирует два знаковых и исторических собора Москвы: Собор Василия Блаженного и Храм Христа Спасителя. Собор Василия Блаженного, расположенный на Красной площади, является уникальным образцом русской архитектуры, построенным в XVI веке по приказу Ивана Грозного в честь победы над Казанским ханством. С его разноцветными луковичными куполами и сложным декором, это здание представляет собой не только визуальный шедевр, но и воплощение духа русской культуры и истории. В отличие от него, Храм Христа Спасителя символизирует религиозное возрождение в современной России. Построенный в 1997 году на месте предыдущего храма, который был разрушен при Сталине и превращён в большой бассейн, этот собор отражает политико-религиозные преобразования России в XX веке.

تحریریه

کلیسای جامع سن‌بازیل

در انتهای جنوبی میدان سرخ، یکی از نمادهای شناخته‌شده و بی‌همتای روسیه قرار دارد: کلیسای جامع سن‌بازیل. این بنا با آشفتگی دیوانه‌وار رنگ‌ها، الگوها و اشکال هندسی، اوج سبکی را نشان می‌دهد که به کل مختص معماری روسیه است و آن را از هر سبک دیگری متمایز می‌کند. ترکیب برج‌های مخروطی رنگارنگ، گنبدهای پیازی‌شکل و تزئینات پیچیده، نه فقط جلوه‌ای بصری خیره‌کننده ایجاد کرده، بلکه روح ملی و تاریخ پرحادثه روسیه را نیز بازتاب می‌دهد.

در ۱۵۵۲، ایوان مخوف، پس از تصرف دژ تاتارها در کازان در روز عید شفاعت، دستور ساخت این کلیسای شاخص را صادر کرد تا پیروزی بزرگ خود را گرامی دارد. ساخت این شاهکار معماری در فاصله 1561 - 1555 به پایان رسید و از آن زمان به یکی از نمادهای اصلی روسیه و نمادی از قدرت، فرهنگ و هنر ملی این کشور تبدیل شد. این بنا نه فقط یادآور رویدادهای تاریخی مهم است، بلکه نمادی از خلاقیت، مهارت فنی و ذوق هنری معماران روسی در قرون وسطی نیز به شمار می‌رود.

به‌ظاهر بی‌نظمی اشکال کلیسا، طرحی قابل‌فهم از نه نمازخانه اصلی را پنهان می‌کند. برج بلند با سقف خیمه‌ای در مرکز، کلیسای شفاعت مادر خدا را در خود جای‌داده است که کلیسا به نام آن نام‌گذاری شده است. چهار گنبد بزرگتر، بر فراز چهار نمازخانه با برج‌های هشت‌ضلعی قرار دارند: کلیسای سن‌سیپریان و جاستینا، کلیسای تثلیث مقدس، کلیسای شمایل سن نیکلای معجزه‌گر و کلیسای ورود خداوند به اورشلیم. در نهایت، چهار نمازخانه کوچک‌تر بین این‌ها وجود دارد. هر نمازخانه به‌افتخار یک رویداد یا نبرد در مبارزه علیه کازان تقدیس شده است.

افسانه‌ای وجود دارد مبنی بر این که ایوان دستور داد معماران را کور کنند تا دیگر نتوانند چیزی مشابه آن بسازند. بااین‌حال، این یک افسانه است، زیرا اسناد نشان می‌دهد که آن‌ها یک ربع قرن بعد (و چهار سال پس از مرگ ایوان) برای افزودن یک نمازخانه اضافی به سازه استخدام شدند.

کلیسای سن واسیلی مبارک، نمازخانه شمال شرقی در طبقه اول، حاوی سرداب پوشیده از سایبان قدیس همنام خود، یکی از مورداحترام‌ترین افراد در مسکو است. واسیلی (بازیل) مبارک به‌عنوان یک نادان مقدس شناخته می‌شد، گاهی اوقات لخت می‌شد و به‌عمد خود را برای شکوه بیشتر خداوند تحقیر می‌کرد. اعتقاد بر این بود که او بینا و معجزه‌گر است و حتی ایوان مخوف نیز او را گرامی می‌داشت و از او می‌ترسید. این دهمین نمازخانه - تنها نمازخانه در سطح زمین - پس از مرگ قدیس در سال 1588 اضافه شد. به دنبال شمایلی باشید که خود سن واسیلی را با میدان سرخ و کرملین در پس‌زمینه به تصویر می‌کشد.

کلیسای جامع مسیح منجی

این کلیسای جامع مجلل و باشکوه در سال 1997 به پایان رسید - درست بموقع برای جشن هشتصد و پنجاهمین سالگرد تولد مسکو. اندازه و شکوه محض کلیسای جامع، نقش خود را به‌عنوان نقطه عطف تضمین می‌کند. با توجه به برنامه استالین برای این مکان (کاخ شوروی با یک مجسمه 100 متری از لنین در بالای آن)، مسکویی‌ها حداقل باید سپاسگزار باشند که می‌توانند گنبدهای درخشان یک کلیسا را تحسین کنند.

کلیسای جامع مسیح منجی در محل کلیسای قبلی و مشابه با همین نام قرار داشت که در قرن 19 به یاد پیروزی روسیه بر ناپلئون ساخته شد. کلیسای اصلی در سال 1931، در طول برنامه استالین در ترویج سکولاریسم با انفجار، تخریب شد. برنامه او برای جایگزینی کلیسا با کاخ شوروی به ارتفاع 315 متر محقق نشد. در عوض، این مکان به مدت 50 سال هدف مهم دیگری را دنبال کرد: بزرگ‌ترین استخر شنای جهان.

تخریب کلیسا در مسکو در زمان استالین

کلیسای جامع از بسیاری جهات از سلف خود تقلید می‌کند. محراب مرکزی به میلاد مسیح تقدیم شده است، درحالی‌که دو محراب جانبی به سن‌نیکلا[1] و آلکساندر نِوسکی[2] تقدیم شده‌اند. نقاشی‌های دیواری در اطراف گالری اصلی، صحنه‌هایی از جنگ 1812 را به تصویر می‌کشند.

کلیسای جامع اصلی بر روی یک تپه ساخته شده بود (که بعدها صاف شد). کلیسای جامع معاصر بر روی یک پایه گسترده ساخته شده است که کلیسای کوچک‌تر (اما نه کمتر خیره‌کننده) دگرگونی را در خود جای داده است. در این جا بود که گروه پانک پوسی رایوت[3] اقدام اعتراضی خود ضد ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه را به راه انداختند که در سال 2012 باعث زندانی‌شدن آن‌ها شد.